Diclofenac

Diclofenac to doustny niesteroidowy lek przeciwzapalny w postaci tabletek, stosowany w krótkotrwałym leczeniu bólu związanego ze stanem zapalnym. Jest przeznaczony dla osób dorosłych z dolegliwościami mięśni, stawów, kręgosłupa lub bólem po urazie. Substancją czynną jest diklofenak, występujący także pod nazwami Diclofenacum natricum oraz diklofenak sodowy, zależnie od zastosowanej soli farmaceutycznej.

Substancją czynną jest diklofenak, występujący także pod nazwami Diclofenacum natricum oraz diklofenak sodowy, zależnie od zastosowanej soli farmaceutycznej.

Diclofenac przyjmuje się doustnie, zgodnie z dawkowaniem ustalonym dla konkretnego wskazania. Tabletkę należy popić pełną szklanką wody. Przyjmowanie leku podczas posiłku lub tuż po nim może zmniejszać dyskomfort żołądkowy, choć u części osób początek działania może być wtedy nieco mniej odczuwalny.

W praktyce przy stosowaniu tabletek najwięcej problemów powodują:

• łączenie Diclofenac z drugim NLPZ w celu silniejszego efektu;
• przyjmowanie leku na pusty żołądek mimo wcześniejszej zgagi lub choroby wrzodowej;
• przedłużanie terapii mimo braku poprawy;
• przyjmowanie kolejnej tabletki po pominiętej dawce razem z następną;
• ignorowanie czarnych stolców, krwistych wymiotów lub duszności.

Pominiętą dawkę można przyjąć po przypomnieniu sobie o niej, o ile nie zbliża się pora kolejnej. Nie należy przyjmować podwójnej dawki.

Diklofenak hamuje enzymy cyklooksygenazy COX-1 i COX-2. Enzymy te uczestniczą w produkcji prostaglandyn.

COX-2 jest silnie związany z procesem zapalnym, bólem i obrzękiem. Hamowanie COX-1 częściowo odpowiada za działanie niepożądane ze strony żołądka, ponieważ COX-1 pomaga chronić jego błonę śluzową. Ten mechanizm tłumaczy zarówno korzyści, jak i ograniczenia leczenia NLPZ.

Europejska Agencja Leków EMA wskazywała, że ogólnoustrojowy diklofenak wymaga rozważnego stosowania u osób z czynnikami ryzyka sercowo-naczyniowego, zwłaszcza przy większej ekspozycji i dłuższym leczeniu ^[2].

Diclofenac bywa stosowany w bólach pochodzenia reumatycznego i niereumatycznego, gdy obok bólu występują cechy zapalenia, takie jak tkliwość, sztywność lub obrzęk. Nie usuwa przyczyny urazu ani choroby stawów, lecz może zmniejszyć objawy utrudniające codzienne funkcjonowanie.

Do sytuacji, w których lekarze rozważają diklofenak, należą:

• ból i stan zapalny stawów w chorobie zwyrodnieniowej;
• zaostrzenie dolegliwości reumatycznych;
• ból kręgosłupa z komponentą zapalną;
• bóle mięśni po przeciążeniu;
• dolegliwości po skręceniach, zwichnięciach, stłuczeniach i nadwyrężeniach;
• ból po drobnych zabiegach lub urazach, jeśli nie ma przeciwwskazań;
• bolesne miesiączkowanie o nasileniu wymagającym leczenia przeciwbólowego.

Ból po urazie z narastającym obrzękiem, deformacją stawu, brakiem możliwości obciążenia kończyny albo drętwieniem wymaga pilnej oceny medycznej. Tabletka przeciwbólowa nie powinna opóźniać rozpoznania złamania, zerwania więzadła czy zakażenia.

Diklofenak, ibuprofen i paracetamol mogą być stosowane w bólu, lecz działają inaczej. Wybór zależy od rodzaju bólu, chorób współistniejących oraz innych przyjmowanych leków.

Diklofenak może być trafniejszy przy bólu z wyraźnym stanem zapalnym niż paracetamol. Paracetamol bywa natomiast rozważany, gdy NLPZ są niewskazane z powodu choroby wrzodowej, krwawienia z przewodu pokarmowego lub niektórych chorób nerek. Łączenie diklofenaku z ibuprofenem nie zwiększa racjonalnie skuteczności, za to wyraźnie zwiększa ryzyko działań niepożądanych.

Częstym błędem jest traktowanie wszystkich leków przeciwbólowych jako wymiennych. Diklofenak i ibuprofen należą do tej samej grupy, więc nie powinny być stosowane razem bez wyraźnego zalecenia medycznego.

Drugi problem to używanie leku mimo objawów alarmowych ze strony żołądka. Osoby z przewlekłą zgagą czasem maskują ból lekami zobojętniającymi, choć nasilający się ból nadbrzusza podczas NLPZ może wymagać przerwania terapii i diagnostyki.

Trzecia pomyłka dotyczy odwodnienia. Po intensywnym wysiłku, gorączce, biegunce lub wymiotach nerki są bardziej wrażliwe na działanie NLPZ.

W praktyce klinicznej diklofenak bywa ceniony za wyraźne działanie w bólu zapalnym. Lekarze najczęściej oczekują poprawy funkcji: łatwiejszego chodzenia, mniejszej sztywności porannej albo ograniczenia bólu przy ruchu. Sama chwilowa poprawa nie powinna prowadzić do forsowania urazowej kończyny.

Najważniejsza zasada brzmi: najkrótszy potrzebny czas leczenia. Jeśli objawy wracają natychmiast po odstawieniu tabletek albo utrzymują się mimo leczenia, potrzebne jest ustalenie przyczyny bólu, a nie stałe powtarzanie NLPZ.