Allopurinol

Co to jest?

Skład

Allopurinol to doustny lek hipourykemiczny stosowany w długotrwałym obniżaniu stężenia kwasu moczowego. Hamuje oksydazę ksantynową, ograniczając powstawanie kwasu moczowego i odkładanie kryształów moczanowych. Dokładne informacje dotyczące składu i postaci leku podano na opakowaniu.

Jak stosować?

Tabletki Allopurinol przyjmuje się doustnie, zwykle po posiłku i popija wodą. Dawka początkowa, tempo zwiększania dawki oraz schemat przyjmowania zależą od wskazania, stężenia kwasu moczowego i czynności nerek.

• przyjmuj lek o stałej porze dnia;
• połykaj tabletkę po jedzeniu, jeśli występują nudności lub dyskomfort w nadbrzuszu;
• dbaj o regularne przyjmowanie płynów, o ile nie ma ograniczenia płynów z powodu choroby serca lub nerek;
• przy pominięciu dawki przyjmij ją po przypomnieniu sobie, chyba że zbliża się pora kolejnej;
• nie przyjmuj podwójnej ilości tabletek w celu wyrównania pominięcia.

U dzieci Allopurinol stosuje się tylko w ściśle określonych wskazaniach, głównie związanych z leczeniem nowotworów lub rzadkimi zaburzeniami metabolicznymi. Osoby z niewydolnością nerek zwykle potrzebują indywidualnie zmodyfikowanego schematu, ponieważ aktywny metabolit leku może kumulować się w organizmie.

Jak działa?

Allopurinol należy do leków hipourykemicznych, czyli zmniejszających stężenie kwasu moczowego we krwi i moczu. Jego działanie polega na hamowaniu oksydazy ksantynowej — enzymu uczestniczącego w końcowym etapie produkcji kwasu moczowego z puryn.

Gdy kwasu moczowego jest za dużo, może on tworzyć ostre kryształy moczanu sodu. Kryształy odkładają się przede wszystkim w stawach, wywołując ból, obrzęk i stan zapalny typowy dla dny moczanowej. Mogą też sprzyjać powstawaniu kamieni w drogach moczowych.

Wskazania

Allopurinol stosuje się wtedy, gdy nadmiar kwasu moczowego wiąże się z ryzykiem uszkodzenia stawów, nerek lub nawrotów bolesnych napadów. Lekarz bierze pod uwagę wyniki badań, obecność guzków dnawych, przebieg choroby nerek oraz dotychczasową liczbę zaostrzeń.

Do najważniejszych zastosowań należą:

• przewlekła dna moczanowa z nawracającymi napadami;
• guzki dnawe, czyli nagromadzenia kryształów moczanowych w tkankach;
• kamica moczanowa;
• zwiększone wydalanie kwasu moczowego sprzyjające tworzeniu niektórych kamieni nerkowych;
• profilaktyka hiperurykemii przy intensywnym rozpadzie komórek nowotworowych, na przykład podczas leczenia onkologicznego;
• wybrane rzadkie zaburzenia metaboliczne przebiegające z nadprodukcją kwasu moczowego.

Bezobjawowo podwyższone stężenie kwasu moczowego nie zawsze wymaga rozpoczęcia farmakoterapii. Wytyczne American College of Rheumatology z 2020 roku zalecają decyzję zależną od ryzyka napadów, kamicy, choroby nerek i powikłań dny. ^[1]

Porównanie

Allopurinol jest tabletkowym lekiem doustnym przeznaczonym do systematycznego stosowania. Nie jest środkiem doraźnym na pojedynczy, nagły ból stawu.

W leczeniu dny wykorzystuje się także inne strategie obniżania stężenia moczanów lub zwiększania ich wydalania. Wybór zależy między innymi od funkcji nerek, ryzyka sercowo-naczyniowego, współistniejących leków i wcześniejszej tolerancji leczenia.

Allopurinol bywa terapią pierwszego wyboru także u osób z przewlekłą chorobą nerek, pod warunkiem ostrożnego rozpoczynania leczenia i dostosowania dawki do wydolności nerek. Taka strategia zmniejsza ryzyko działań niepożądanych oraz pozwala stopniowo osiągać docelowe stężenie kwasu moczowego.

Przeciwwskazania

Allopurinol nie jest dla Ciebie, jeśli kiedykolwiek wystąpiła reakcja alergiczna na allopurynol lub ciężka reakcja skórna po jego zastosowaniu. Do objawów alarmowych należą rozległa wysypka, pęcherze, nadżerki w jamie ustnej, gorączka, obrzęk twarzy albo bolesne zaczerwienienie skóry.

Ciężka niewydolność nerek lub wątroby nie zawsze wyklucza terapię, ale wymaga indywidualnego doboru schematu i ścisłego monitorowania. Ryzyko poważnej nadwrażliwości jest większe u osób z chorobą nerek oraz u nosicieli allelu HLA-B*58:01, częściej występującego w części populacji azjatyckich.

Związek HLA-B*58:01 z zespołem nadwrażliwości na allopurynol został opisany w zaleceniach Clinical Pharmacogenetics Implementation Consortium z 2015 roku. ^[3]

Nie zalecane dla

Działania niepożądane

Większość osób toleruje Allopurinol dobrze, lecz działania niepożądane mogą wystąpić. Do częstszych należą nudności, biegunka, ból brzucha, niestrawność, ból głowy oraz łagodna wysypka.

Wysypka wymaga większej ostrożności niż typowe dolegliwości żołądkowe. Rzadko może poprzedzać ciężkie reakcje nadwrażliwości, w tym zespół Stevensa-Johnsona lub toksyczną nekrolizę naskórka.

Objawy wymagające pilnej oceny medycznej obejmują:

• gorączkę z wysypką;
• pęcherze, łuszczenie skóry lub bolesne nadżerki;
• zażółcenie skóry albo ciemny mocz;
• nietypowe siniaki, ból gardła lub nawracające infekcje;
• duszność, obrzęk twarzy lub języka.

Częste błędy

Najczęstszy błąd to traktowanie Allopurinol jak leku przeciwbólowego i przyjmowanie go wyłącznie podczas napadu dny. Taki sposób nie zapewnia stabilnego obniżenia stężenia moczanów.

Problemem jest też samodzielne zwiększanie dawki po nieprawidłowym wyniku kwasu moczowego. Dawkowanie wymaga uwzględnienia funkcji nerek, interakcji oraz tolerancji leczenia.

Niektóre osoby odstawiają lek po pierwszym zaostrzeniu dny. Napad na początku terapii nie musi oznaczać nieskuteczności; często wynika ze zmian stężenia moczanów i wymaga właściwego postępowania przeciwzapalnego.

Opinie lekarzy

Perspektywa lekarza

W praktyce klinicznej najwięcej problemów wynika z oczekiwania natychmiastowej poprawy. Lekarz zwykle wyjaśnia, że Allopurinol zmienia środowisko metaboliczne sprzyjające tworzeniu kryształów, a ich stopniowe rozpuszczanie wymaga czasu.

Na początku leczenia u części osób mogą pojawić się napady dny, mimo że terapia jest właściwie prowadzona. Jest to związane z mobilizacją wcześniej nagromadzonych kryształów moczanowych, dlatego przy rozpoczynaniu terapii często rozważa się czasową profilaktykę przeciwzapalną. Wytyczne NICE z 2022 roku podkreślają znaczenie stopniowego zwiększania leczenia obniżającego stężenie moczanów oraz monitorowania efektu laboratoryjnego. ^[2]

Najczęściej zadawane pytania

Jak szybko działa Allopurinol?

Allopurinol zaczyna ograniczać produkcję kwasu moczowego po rozpoczęciu regularnego przyjmowania, lecz kliniczna poprawa przebiega wolniej. Kryształy moczanowe zgromadzone w stawach rozpuszczają się stopniowo, dlatego zmniejszenie liczby napadów zwykle wymaga dłuższego leczenia. NICE w wytycznych z 2022 roku zaleca ocenę terapii na podstawie kontroli stężenia moczanów, a nie wyłącznie bieżącego bólu.

Czy Allopurinol można stosować podczas ostrego napadu dny?

Jeżeli terapia była już prowadzona przed napadem, zwykle nie powinno się jej samodzielnie przerywać. Rozpoczynanie leczenia podczas ostrego napadu zależy od indywidualnej sytuacji i równoległego postępowania przeciwzapalnego. American College of Rheumatology w zaleceniach z 2020 roku dopuszcza rozpoczęcie terapii obniżającej moczany w trakcie napadu w odpowiednio prowadzonym leczeniu.

Czy podczas przyjmowania Allopurinol można pić alkohol?

Alkohol może zwiększać stężenie kwasu moczowego i sprzyjać napadom dny, zwłaszcza piwo oraz wysokoprocentowe alkohole. Może też nasilać zawroty głowy lub senność, jeśli wystąpią po tabletce. WHO w materiałach dotyczących dny podkreśla znaczenie ograniczenia czynników żywieniowych i stylu życia podnoszących stężenie moczanów. ^[4]

Czy Allopurinol wpływa na wyniki badań?

Leczenie ma przede wszystkim obniżyć stężenie kwasu moczowego we krwi i moczu. Lekarz może też kontrolować morfologię, parametry nerkowe oraz wątrobowe, ponieważ pomagają one ocenić tolerancję terapii. URPL w informacji o produkcie z 2018 roku zaleca uwzględnienie czynności nerek przy ustalaniu schematu stosowania allopurynolu.

Czy dieta wystarczy zamiast Allopurinol?

Dieta z ograniczeniem alkoholu, podrobów, dużych ilości czerwonego mięsa i słodzonych napojów wspiera leczenie, ale nie zawsze pozwala osiągnąć docelowe stężenie kwasu moczowego. U osób z nawracającą dną, kamicą lub guzkami dnawymi sama zmiana jadłospisu często nie usuwa problemu nadprodukcji lub niedostatecznego wydalania moczanów. Zalecenia EMA z 2023 roku dotyczące leków z allopurynolem wskazują na potrzebę regularnego stosowania terapii zgodnie z ustalonym schematem.

Czy Allopurinol można nagle odstawić?

Nagłe odstawienie może prowadzić do ponownego wzrostu stężenia kwasu moczowego i zwiększać ryzyko kolejnych napadów. Wyjątkiem są objawy możliwej ciężkiej reakcji nadwrażliwości, takie jak wysypka z gorączką, pęcherze lub nadżerki błon śluzowych. FDA w informacji o allopurynolu z 2018 roku wskazuje, że przy wysypce leczenie należy przerwać i pilnie ocenić stan pacjenta.

Czy oferujecie anonimową dostawę?

Widok z przodu

Widok z boku

Widok z tyłu

Twoje zamówienie zostanie bezpiecznie zapakowane i wysłane w ciągu 24 godzin. Tak dokładnie będzie wyglądać Twoja przesyłka (zdjęcia rzeczywistego wysłanego produktu). Ma rozmiar i wygląd zwykłego prywatnego listu (9,4x4,3x0,3 cala lub 24x11x0,7 cm), a jego zawartość nie jest widoczna.