Afrin

Afrin to aerozol do nosa z chlorowodorkiem oksymetazoliny 0,05%, przeznaczony do krótkotrwałego łagodzenia uczucia zatkanego nosa. Stosuje się go u dorosłych i dzieci od 6. roku życia przy obrzęku błony śluzowej związanym z przeziębieniem, alergicznym nieżytem nosa lub zapaleniem zatok. Oksymetazolina zwęża miejscowe naczynia krwionośne, zmniejszając obrzęk i ułatwiając oddychanie przez nos.

Afrin jest aerozolem donosowym zawierającym chlorowodorek oksymetazoliny w stężeniu 0,05%. Oksymetazolina należy do sympatykomimetyków, czyli substancji pobudzających receptory alfa-adrenergiczne w naczyniach krwionośnych błony śluzowej nosa.

Afrin stosuje się donosowo. U dorosłych oraz dzieci od 6. roku życia standardowo podaje się 1–2 rozpylenia do każdego otworu nosowego co około 12 godzin. Nie należy stosować go częściej niż dwa razy na dobę ani przedłużać kuracji ponad 7 dni bez decyzji lekarza.

1. Oczyścić nos z wydzieliny.
2. Trzymać głowę w pozycji pionowej, bez mocnego odchylania do tyłu.
3. Wprowadzić końcówkę aplikatora płytko do jednego otworu nosowego.
4. Wykonać rozpylenie podczas spokojnego wdechu nosem.
5. Powtórzyć w drugim otworze nosowym, jeśli jest to potrzebne.
6. Po użyciu przetrzeć końcówkę aplikatora czystą chusteczką.

Pojedyncza pominięta aplikacja nie wymaga podawania podwójnej ilości. Należy wrócić do zwykłego rytmu stosowania. Informacje o dawkowaniu oksymetazoliny, ograniczeniu czasu terapii i ryzyku polekowego nieżytu nosa przedstawia amerykańska National Library of Medicine ^[2].

Działanie Afrin zwykle rozpoczyna się w ciągu kilku minut. Efekt udrożnienia nosa może utrzymywać się do 12 godzin, dlatego lek stosuje się zwykle rano i wieczorem.

Długi czas działania jest wygodny przy nocnym zatkaniu nosa. Nie powinien być powodem zwiększania liczby aplikacji. Jeśli po kilku dniach potrzeba używania aerozolu staje się coraz większa, często oznacza to rozwój efektu odbicia, a nie pogorszenie samego przeziębienia.

Po zastosowaniu aerozolu naczynia w błonie śluzowej nosa zwężają się. Zmniejsza to przekrwienie oraz obrzęk, który blokuje przepływ powietrza. Nos staje się drożniejszy, a wydzielina może łatwiej odpływać z okolic ujść zatok przynosowych. Działanie ma charakter miejscowy, choć przy nadmiernym stosowaniu część substancji może wchłonąć się do krwiobiegu. Mechanizm oksymetazoliny opisują materiały FDA dotyczące donosowych leków obkurczających błonę śluzową ^[1].

Afrin łagodzi objaw niedrożności nosa, a nie usuwa przyczyny infekcji, alergii czy zapalenia zatok. Jest przeznaczony do krótkiego stosowania wtedy, gdy obrzęk błony śluzowej utrudnia oddychanie, sen lub oczyszczanie nosa.

• katar w przebiegu przeziębienia;
• alergiczny nieżyt nosa, w tym katar sienny;
• uczucie zatkanego nosa przy zapaleniu zatok;
• obrzęk błony śluzowej po kontakcie z alergenem;
• przejściowe utrudnienie oddychania przez nos przy nasilonej wydzielinie.

Afrin przynosi ulgę stosunkowo szybko. Nie jest lekiem przeciwhistaminowym ani antybiotykiem. Przy alergii nie usuwa reakcji uczuleniowej, a przy bakteryjnym zapaleniu zatok nie zastępuje leczenia przyczynowego.

Afrin działa szybko, lecz jest przeznaczony do krótkiej terapii. Inne metody mają odmienny cel i czas oczekiwania na poprawę.

Przy infekcyjnym katarze Afrin bywa przydatny zwłaszcza wieczorem, gdy niedrożność nosa utrudnia sen. Przy całosezonowej alergii lepsze długofalowe wyniki daje leczenie przeciwzapalne, ponieważ zmniejsza ono sam mechanizm alergicznego obrzęku. Roztwory soli są łagodne, lecz nie zapewniają tak szybkiego efektu udrożnienia jak oksymetazolina.

Najczęstszym błędem jest stosowanie Afrin dłużej niż 7 dni. Prowadzi to do efektu odbicia, przez który pacjent błędnie uznaje, że potrzebuje coraz większej ilości leku.

• aplikowanie aerozolu częściej niż dwa razy dziennie;
• łączenie go z doustnymi lekami na katar bez sprawdzenia składników;
• używanie preparatu przy jaskrze z wąskim kątem przesączania;
• stosowanie przez dziecko poniżej 6. roku życia;
• mocne odchylanie głowy do tyłu, przez co płyn spływa do gardła;
• kontynuowanie terapii mimo kołatania serca lub nasilonego pieczenia nosa.

Nieprzyjemne zatkanie nosa po odstawieniu aerozolu nie zawsze oznacza nową infekcję. Często jest to właśnie efekt odbicia po zbyt długim stosowaniu.

W praktyce klinicznej oksymetazolina jest traktowana jako lek objawowy do użycia przez kilka dni, a nie jako stały sposób na swobodne oddychanie. Lekarze często obserwują, że problem zaczyna się wtedy, gdy pacjent stosuje aerozol przy każdym nawet niewielkim uczuciu zatkania nosa.

Dobra odpowiedź na Afrin oznacza wyraźną ulgę bez zwiększania częstotliwości aplikacji. Gdy po 3–5 dniach nos nadal jest stale niedrożny, warto poszukać przyczyny: alergii, zapalenia zatok, skrzywienia przegrody, polipów nosa albo przewlekłego nieżytu. Aerozol nie powinien maskować objawów, które wymagają innego leczenia.